Dolar 3,70’i Taban Mı Yapıyor? 3,70’in Altına Gelir Mi?


Hiç öyle grafiklerden, teknik indikatörlerden falan bahsetmeyeceğim.

Sadece kutu koladan bir örnek vereceğim ve özetle diyeceğim ki: “yeni dolar her yere girdi!”

Yıl 2001, dolar kuru bir anda 0,66 civarındaki seviyeden önce hızla 1 TL’ye oradan da aylar içinde 1,77’ye giden ve %150’yi aşan bir hareket yapmıştı.

Sonra 2002’den 2009’a kadar düşen bir trendle sakin bir seyir izlemişti. Bu dönem aynı zamanda ülkemiz ekonomisinin altın dönemi gibi olmuştu belki de. Emlak fiyatları hızla artmaya başlamış, 100 katına çıkan arsa haberleri sohbetlerin konusu olmuş, özelleştirme hızlanmış ve birçok yerli şirket satılmış ya da yabancı ortak almıştı. Borsa şimdi çok aşağılarda kalan yeni zirvelerini görmüş sonra dünyada patlak veren meşhur 2009 krizi kendini belli etmişti. O yıllarda bizi teğet geçen bu kriz ve öncüleri dolar kurunun 1,16’dan 1,80’e uzanan kısa bir ralli yapmasına zemin hazırlamıştı.

2009 krizinden sonra piyasaya görülmemiş bir cömertlikle dolar pompalayan FED, aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerdeki varlık fiyatlarına da müthiş bir rüzgar sağlamıştı. İşte o yıllarda ülkemiz insanı dolar bazında gerçekten bir zenginleşme yaşamış, fiyatı 100 bin dolar olan evlerin fiyatları 300 bin dolarlara çıkmış ve doların gözümüzdeki kıymeti de düşmeye başlamıştı.

Ta ki; FED, ben sıkıldım hadi benim yolladığım dolarları geri bana yollayın diyene kadar… 2013 Mayıs sonunda FED’in tüm piyasaları sallayan parasal genişlemeyi sonlandıracağına dair haber çıkmış ve tüm gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi dolar kuru ülkemizde de birden yükselmeye başlamış, hiç gündeme gelmeyen 2 seviyesi hızla aşılmış, 3’ün üzerinde sert bir hareket başlamıştı. 3’ün üzerindeki hareket 3,30 seviyesinin de güçlü şekilde aşılmasıyla 4’e doğru yönelmişti. Fakat 4’e değmemişti.

İşte bu 4’e değmeme durumu aslında bir değerse 5’e gider cümlelerini de destekler durumda. Bu şehir efsanesi dolara karşı olan alakayı da tetikler durumda şu an. Bu kısa özetten sonra gelelim “yeni dolar her yere girdi” cümlemize.

4’e yakın bir yerde duran kur 2013 Mayıs sonundan bugüne doların TL karşısında %110 değer kazandığını gösteriyor. Peki bu dolar kuru fiyatlara girdi mi? Ben bunu geçenlerde teneke kutu içeceklerin fiyatının 2,5 TL olduğunu gördüğümde düşünmeye başladım.  2013 Mayıs’ta ne kadardı? Günlük tüketim ürünlerine dolar kurunun girdiğini söyleyebiliriz. Borsaya girdiğini de söyleyebiliriz. (Belki bir başka yazıda borsanın aslında yüksek olup olmadığını tartışabiliriz.) Ücretlere girdi mi? Henüz değil. 2013 Mayıs ayında özel sektörde belli büyüklükteki kurumsal şirketlerde bir departman müdürü ortalama 8000 TL maaş alıyordu. Bu dolar bazında 4700 dolar ediyordu. Bugün o müdürün 4700 dolar maaş alabilmesi için 18.000 TL alması gerekiyor. Peki dolar fiyatları maaşlara da girecek mi. Bence çok uzak değil. Müdürler 18.000 TL maaş alacak demiyorum aman yanlış anlaşılmasın fakat özel sektörde ücretlerde ciddi kıpırdanmalar olabilir.

Dolar fiyatlarının en yavaş gireceği hatta belki giremeyeceği başlık emlak fiyatları olacak gibi görünüyor. Bu durumun da muhtelif ve mantıklı sebepleri var.

Peki dolar 3,70’i taban yapar mı? Bu ihtimal sanki netleşmeye başladı gibi.  Eğer dolar fiyatlarının günlük tükettiğimiz ürünlerin fiyatına girdiğini düşünüyorsanız bu soruya evet deme eğilimindeyiz diye düşünüyorum. Özellikle 2018 yılında FED’in faiz artırımları konusunda daha istekli olma tavrı ve tabii ki (özellikle bizim için geçerli olan) jeopolitik riskler bu durumu destekler durumda da diyebiliriz…

Fakat bu negatif görünen duruma rağmen ben ekonomimiz için ümitliyim. 2018 yılında ihracat gelirlerimizin artacağı düşüncesindeyim. Özellikle Suriye’de tansiyonun düşme ihtimali ve Suriye’nin normalleşmesi, ülkenin yeniden inşasına başlanması, Kuzey Irak’ta yeni normalin oluşması gibi durumların ekonomimizi destekleyeceği kanaatindeyim. Turizmde yeni bir ivme yakalamamız ihtimali de yine parlak bir seçenek bizim için. Her zaman iyimser olmayı seçmek fakat tedbiri de elde bırakmamak bizim gibi bir fırsatlar ülkesinde yaşayanlar için daha mantıklı, ne dersiniz?

Peki bu dolar kaça gider diye kendimle konuştuğumda net bir sonuca varamasam da doların para birimimiz karşısında 5 TL’nin üzerinde bir değeri tüm gelecek boyunca göremeyeceğine dair fantastik bir senaryo da beni çok heyecanlandırıyor… Hayır! Bitcoin’e getirmeyeceğim konuyu… Bitcoin sadece bir rüzgar, bir gündem, bir moda bence… Evet para dijitalleşecek (hatta çoktan dijitalleşmeye başladı) ama dijital bir kod paralaşmayacak. Şimdi parantez olmadan tekrar kurayım cümleyi:

“Para dijitalleşecek ama dijital bir kod ya da algoritma paralaşmayacak”.

Yakın gelecekte bitcoin ya da türevlerini değil daha çok altını konuşacağız bence ve bir gün -kaç vakte kadar bilmiyorum- dolar/ons göstergesinde belki 5.000 rakamını göreceğiz.

Yazının başında belirtmeliydim… Bu yazı bir yatırım tavsiyesi değildir. Bir kur tahmini yazısı da değildir. Bu yazı doların 5 TL’yi geçemeyeceğine ve altının (ons) 5.000 doları bulabileceğine dair bir senaryonun ete kemiğe büründüğü bir yazı da değildir. Bu yazı dolar daha daha da yükselecek yazısı olmadığı gibi dolar düşecek yazısı da değildir.

Bu yazı sadece dolar kurunun realize olup olmadığına dair bir zihin jimnastiğidir. Yazımın sonunda bize benzeyen bazı ülkelerin (Güney Afrika, Rusya, Brezilya, Hindistan, Meksika, Arjantin, Endonezya) para birimleri karşısında 2013 Mayıs’tan bugüne doların (yaklaşık) ne kadar değer kazandığına yer vermek istedim.

PAYLAŞ
İ.Ü. İşletme Fakültesi Mezunu, özel sektör deneyiminin yanı sıra, İFMED Genel Sekreterliği görevini sürdürmektedir. Aynı zamanda Kariyerim dergisinin Genel Yayın Yönetmenidir.

Yorum Yap. Sesini Herkese Duyur!